Senator Francis “Kiko” Pangilinan called on the government to prioritize the rights and welfare of local farmers and affected communities regarding the proposed US-backed Pax Silica project in Capas, Tarlac.
Reacting to a feature by veteran journalist Jessica Soho on GMA Network’s Kapuso Mo, Jessica Soho, which highlighted local residents’ displacement concerns, Pangilinan stressed that state-led development initiatives must not trample on agrarian livelihoods.
“Tama si Tatang Kapitan ng Capas, Tarlac: Ang tao ang gobyerno. Hindi pwedeng isantabi ang kanilang kalagayan o saloobin. Hindi pwedeng iwagayway lamang ang titulo ng gobyerno (BCDA) sa pagpapaalis sa mga taong nakatira at nagsasaka sa pinaplanong tatayuan ng mga pasilidad ng Pax Silica,” Pangilinan said in a statement.
“Hindi ganito ang trato sa mga nagpapakain sa bayan,” he added.
“Kailangan may tunay na public consultation. Kailangan kasama ang mga maaapektuhan sa pagpaplano. Kailangan pinalalakas sila, hindi pinahihina, ng proyekto. Empowered, not stripped of power,” he reiterated.
The chairperson of the Senate Committee on Agriculture, Food, and Agrarian Reform raised these concerns as lawmakers scrutinize the massive Artificial Intelligence (AI) ecosystem hub.
While marketed for its potential economic gains and job creation, experts warn the enterprise requires over 20,000 hectares of land for water reservoirs and solar farms alongside an annual 39 billion liters of water—resources that could deplete local water supplies and displace vital farmland.
Pangilinan demanded strict adherence to the principle of Free, Prior, and Informed Consent (FPIC) for all affected locals, indigenous groups, and agricultural workers before moving forward.
“Mahirap magtagumpay ang isang plano kung sa umpisa pa lang, ganito na’t may pagbabalewala o pagmamaliit sa mga apektado,” Pangilinan said.
“Free, prior, and informed consent (FPIC) ng komunidad ang kailangang pairalin sa mga preparasyon, lalo na at may mga taong apektado — katutubo, magsasaka, karaniwang taong gumagamit ng tubig. Free o malaya: walang pilitan, walang pwersahan, walang pananakot, walang pagbabanta, walang pambabraso. Prior o nauna: bago pa ang lahat. Informed o may pagbibigay-alam: malinaw, buo ang mga detalye, at naiintindihan ng buong pamayanan,” the lawmaker stressed.
The senator affirmed that he will thoroughly investigate the project during upcoming Senate committee hearings to ensure public interest remains protected.
“Tunay na (truly) ‘the devil is in the details.’ Sa detalye nagkakatalo. Kaya bubusisiin natin ang detalye ng Pax Silica sa isang pandinig sa Senado. Ang interes ng karaniwang Pilipino ang lenteng gagamitin natin sa pagbubusisi. Sisiguraduhin nating panalo ang tao at panalo ang Pilipinas sa usaping ito,” he said.